close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • OPIEKA NAD MAŁOLETNIMI

  • Przygotowując się do wyjazdu wraz z rodziną za granicę w poszukiwaniu czy w związku z podjęciem pracy należy obok wiedzy o warunkach panujących na danym rynku pracy, sytuacji socjalnej i bytowej pozyskać również wiedzę o obowiązujących w danym kraju regulacjach dotyczących opieki nad małoletnimi. Zapoznanie się z takimi informacjami pozwoli na uniknięcie bądź ograniczenie negatywnych konsekwencji czy traumatycznych przeżyć wynikających z niewiedzy o systemie prawnym regulującym opiekę nad małoletnimi.

     

     

    Nierzadko miejscowe realia w zakresie prawa odnoszącego się do przemocy w rodzinie są znacznie surowsze od realiów polskich a poziom wrażliwości społeczeństw państw pobytu wobec standardów wychowania dzieci odbiega  od  wyniesionego z Polski.

     

    Wiele zachowań w relacjach między rodzicami a dziećmi, prawnie i kulturowo dopuszczalnych w Polsce, w innych państwach traktowanych jest jako naruszenie praw dziecka skutkujące surowymi konsekwencjami. Do tej kategorii zalicza się np. krzyk czy płacz karconego dziecka, nawet jeśli został wywołany bez użycia przemocy fizycznej.

     

    Przypadki niewłaściwych postaw w rodzinach zgłaszane są tak przez szkoły jak i sąsiadów właściwym służbom socjalnym, które działając dla dobra dziecka, mogą  ingerować w życie rodzinne obywateli polskich zamieszkałych w krajach pobytu.

     

    Pamiętać należy również, że podstawą prawną wszelkich działań podejmowanych przez miejscowe służby socjalne są  przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, zgodnie z którymi właściwymi do podejmowania decyzji w sprawach małoletnich są organy sądowe państwa, w którym dzieci aktualnie przebywają.

     

    Podkreślenia przy tym wymaga, że sam fakt posiadania statusu cudzoziemca nie zwalnia w najmniejszym stopniu od odpowiedzialności przed miejscowym prawem na równi z obywatelami tego kraju i nie daje podstaw domagania się uprzywilejowanego traktowania.

     

    Procedura pomocy rodzinie oraz administracyjnego przejęcia opieki nad dzieckiem w Belgii (Flandria, Walonia i Bruksela)

     

    Zgodnie z obowiązującymi na terenie Belgii przepisami wszczęcie procedury w zakresie opieki nad małoletnimi w Belgii zaczyna się od otrzymania tzw. niepokojącej informacji na temat sytuacji zdrowotnej, psychologicznej lub materialnej dziecka przez szpital, szkołę, sąsiada, etc. W przypadku zgłoszenia skierowanego przez osobę prywatną, wniosek ten nie może być anonimowy.

     

    ZASADY OGÓLNE:

     

    1. Zasada pomocy dziecku i wsparcia rodziców, którzy nie są w stanie właściwie zająć się dzieckiem;
    2. Priorytet wychowywania dziecka w rodzinie;
    3. Zasada subsydiarności - sąd interweniuje tylko w przypadku, gdy inne instytucje społeczne do tego powołane nie są w stanie dojść do porozumienia z rodzicami;

     

    Pomoc społeczna dla młodzieży należy do kwestii regulowanych przez regiony, tak więc zarówno Walonia, Flandria jak i Bruksela posiadają własne przepisy odnośnie instytucji i funkcjonowania pomocy społecznej dedykowanej młodzieży i ich rodzinom. Jest to tzw. „pomoc dobrowolna” (aide volontaire). O zastosowaniu odpowiedniej regulacji co do zasady decyduje miejsce zamieszkania lub pobytu małoletniego.

    Do kompetencji państwowej należy natomiast ustalenie zasad funkcjonowania Sądu ds. Młodzieży – Tribunal à la Jeunesse - jego właściwości, a także przebiegu procedury przed tym sądem. Sąd ds. Młodzieży dla wykonywania swojej funkcji dysponuje środkami przymusu państwowego – jest to tak zwana pomoc przymusowa.

     

    POMOC RODZINNA WE FLANDRII:

     

    Podstawową instytucją zajmującą się wsparciem „dobrowolnym” dla małoletniego na terenie Flandrii jest Komitet Specjalnej Pomocy dla Młodzieży (Comité voor Bijzondere Jeugdzorg – CBJ).

    CBJ składa się z następujących komórek:

     

    - Biuro Specjalnego Wsparcia dla Młodzieży (Bureau voor Bijzondere Jeugdbijstand), który organizuje wsparcie i pomoc dla małoletnich i ich rodzin lub opiekunów w przypadku zaistnienia problemów wychowawczych.

    - Komórka Prewencyjna (Preventiecel) - sygnalizuje organizacjom prywatnym i instytucjom publicznym istnienie okoliczności i sytuacji mających negatywny wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne małoletniego lub na jego możliwości rozwoju w celu uniknięcia lub wyeliminowania tych okoliczności i sytuacji. Preventicel ma również za zadanie współpracować, wspierać, promować i ewentualnie koordynować działania i inicjatywy mające zapobiegać powstawaniu sytuacji problematycznych.

     

    Biuro i Komórka Prewencyjna dla opracowania konkretnych działań mogą odwołać się do Ośrodka Pomocy i Wsparcia Młodzieży (Sociale Dienst voor Bijzondere Jeugdbijstand). Ośrodek ten składa się z doradców, którzy zapoznają się z problematyczną sytuacją wychowawczą, zgłoszoną przez:

     

    • małoletniego;
    • osoby sprawujące władzę rodzicielską lub opiekę nad małoletnim;
    • przez osobę trzecią.

    Zadaniem doradców jest pomoc poprzez: doradztwo i konsultacje pośrednie lub bezpośrednie, opracowywanie dostosowanego do sytuacji programu pomocowego lub innej,  konkretnej propozycji pomocy. Ośrodek czuwa nad właściwym wykonywaniem działań pomocowych, przeprowadza wizytacje osób powierzonych określonym rodzinom, osobom i instytucjom oraz wykonuje zadania zlecone przez Komórkę prewencyjną. Ośrodek Opieki Społecznej przesyła regularne sprawozdania z jego działalności do Biura.

     

    Inną instytucją mającą na celu pomoc małoletnim jest Komisja Mediacji i Wsparcia dla Młodzieży

    (Bemiddelingscommissie voor Bijzondere Jeugdzorg). Komisja organizuje spotkania mediacyjne, które na celu mają pogodzenie stron i wypracowanie porozumienia. Mediacja może być zorganizowana na wniosek:

     

    • Biura CBJ;
    • małoletniego;
    • osoby sprawującej nad nim władzę rodzicielską lub opiekę;
    • godną zaufania osobę trzecią działającą w interesie dziecka.

     

    Jeśli uda się wypracować porozumienie, jest ono podpisywane przez strony, w przeciwnym przypadku Komisja bądź to zamyka sprawę (co uzasadnia) bądź przekazuje ją do Prokuratury (jeśli ze względu na dobro małoletniego niezbędne jest podjęcie środków wychowawczych).

     

    Procedura przed Sądem ds. Młodzieży

     

    Prokurator może przekazać sprawę do Sądu ds. Młodzieży, jeżeli uzna, że sprawa przekazana przez Komisję Mediacji wymaga podjęcia środków wychowawczych. W tej sytuacji może podjąć następujące środki:

     

    • nałożyć na osoby wykonujące władzę rodzicielską lub opiekę przymus pedagogiczny;
    • zasądzić, na czas nie dłuższy niż rok, nadzór nad małoletnim;
    • umieścić rodzinę, na czas nie dłuższy niż rok, pod opieką;
    • nałożyć na małoletniego, na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy, projekt edukacyjny lub na małoletniego z rodziną inny projekt;
    • nakazać uczęszczanie małoletniego, przez okres nie dłuższy niż rok, do ośrodka pół-rezydencyjnego (małoletni pozostaje cały tydzień w ośrodku i wraca na weekendy do domu);
    • zezwolić małoletniemu, który ukończył 17 lat, dysponującemu odpowiednimi środkami, na samodzielne zamieszkanie;
    • zezwolić małoletniemu, który ukończył 17 lat, na zamieszkania w pokoju pod stałym nadzorem;
    • oddać małoletniego na maksymalny okres 30 dni pod opiekę rodziny zastępczej lub centrum orientacji zawodowej;
    • oddać małoletniego na maksymalny okres 60 dni pod opiekę centrum obserwacji;
    • oddać małoletniego pod opiekę osoby lub rodziny godnej zaufania:
      • na maksymalny okres jednego roku, jeśli małoletni osiągnął wiek 12 lat;
      • do osiągniecia 13 roku życia, jeżeli małoletni ma mniej niż 12 lat.
    • wyjątkowo, na okres do jednego roku, oddać małoletniego do odpowiedniej placówki otwartej;
    • wyjątkowo, na okres do trzech miesięcy, oddać małoletniego, który osiągnął wiek 14 lat do wspólnotowej instytucji zamkniętej, jeżeli dwa poprzednie środki nie przyniosły pożądanego efektu, a niepełnoletniemu grozi niebezpieczeństwo;
    • umieścić małoletniego w placówce psychiatrycznej na okres do roku, jeżeli jest to niezbędne zgodnie z przeprowadzoną ekspertyzą psychiatryczną.

     

    Prokurator może również przekazać sprawę do Sądu ds. Młodzieży, jeżeli udowodni zaistnienie następujących warunków:

     

    • środek wychowawczy musi zostać podjęty natychmiastowo;
    • istnieją dowody na natychmiastową konieczność ochrony małoletniego przed przemocą fizyczną lub psychiczną albo krzywdą lub nadużyciami, zaniedbaniem fizycznym bądź psychicznym, znieważającym traktowaniem, maltretowaniem lub wykorzystywaniem, w tym wykorzystywaniem seksualnym;
    • nie jest możliwe udzielenie pomocy na zasadzie dobrowolności;

     

    Sąd ds. Młodzieży rozpoznaje również środki zaskarżenia dotyczące przyznania, odmowy przyznania lub rodzajów przyznanych środków pomocowych.

     

    Od decyzji sędziego Sąd ds. Młodzieży przysługuje odwołanie na ogólnych zasadach.

     

     

     

    POMOC RODZINNA W WALONII:

     

    Zgodnie z dekretem Wspólnoty Francuskiej z 12 maja 2004 r. odnośnie pomocy nieletnim ofiarom znęcania się, każdy, kto spotkał się z przypadkami złego traktowania małoletniego, może zwrócić się do centrum psychologiczno-medyczno-socjalnego (centrepsycho-médico-social), komórki promocji zdrowia w szkole (service de promotion de la santé à l’ecole), stowarzyszenia „SOS dzieci” („SOS enfants”) lub do doradcy Służby Pomocy Młodzieży (Service d’aide à la jeunesse).

    Główną rolę w kwestii wykrywania przestępstw przeciwko nieletnim pełnią pracownicy służby zdrowia, nauczyciele, wychowawcy i pracownicy pomocy społecznej. To oni alarmują instytucje prywatne bądź publiczne o niepokojącej sytuacji.

     

    Centra psychologiczno-medyczno-socjalne (Centres PMS)

    Są to kluczowe instytucje dla wsparcia małoletnich ofiar złego traktowania lub dzieci narażonych na takie ryzyko. Centra zajmują się promocją zdrowia, edukacją i opieką medyczną na rzecz uczniów. Dla poszerzenia efektywności, centra współpracują z rodzicami, pediatrami, lekarzami ogólnymi, centrami promocji zdrowia oraz innymi komórkami pomocy dzieciom i młodzieży.

     

    Rola Stowarzyszenia „SOS dzieci” („SOS enfants”)

    Ma ono na celu zapewnienie prewencji indywidualnej oraz zajmuje się przypadkami złego traktowania na wniosek każdej osoby, instytucji, organu, czy doradcy służby pomocy młodzieży.

     

    Służba Pomocy Młodzieży- (Service de l'Aide à la Jeunesse - S.A.J.)  i jej doradca (conseilleur).

    Do Służby (SAJ) zwrócić się mogą o pomoc:

     

    • niepełnoletni, który narażony jest na niebezpieczeństwo lub ma trudności;
    • rodzice i rodzina, którzy napotkali istotne trudności w wypełnianiu swoich obowiązków rodzicielskich lub mają kłopoty z komunikacją z dzieckiem;
    • dziecko, którego zdrowie i / lub bezpieczeństwo jest (są) zagrożone;
    • dziecko, którego warunki edukacyjne są ograniczone przez jego własne postępowanie lub przez zachowanie jego rodziców bądź bliskich;
    • komórka pomocy pierwszej linii (AMO, CPAS, CPMS czy PSE), szkoła czy szpital, który spotkał się ze szczególnymi trudnościami związanymi z młodzieżą;
    • Rzecznik Praw Dziecka (Délégué général aux Droits de l’enfant).

    Doradca analizuje prośbę o interwencję i proponuje możliwe do zastosowania środki pomocowe.

    Doradca może skierować zainteresowanego do określonej osoby lub instytucji, takich jak: kompetentne AMO, ośrodek poradnictwa, centrum młodzieżowe, centrum PMS czy stowarzyszenie „S.O.S. enfants”.

    W przypadku powzięcia wiadomości lub nabrania podejrzeń co do złego traktowania, nadużyć czy zaniedbań, których ofiarą jest dziecko - doradca kieruje sprawę do stowarzyszenia „SOS enfants”.

    Pomoc SAJ jest dobrowolna, to znaczy, że nie można podjąć żadnych działań ani decyzji bez zgody młodzieży i / lub rodziców.

     

    Jeżeli uda się osiągnąć porozumienie poddane pod negocjacje i dyskusje zainteresowanych, a następnie zaakceptowane, jest ono podpisywane przez strony. Co do zasady plan pomocowy jest określany na okres jednego roku, ale w wyjątkowych sytuacjach może dotyczyć okresu krótszego. Porozumienie w każdej chwili może być renegocjowane i modyfikowane.

    Jeżeli nie uda się osiągnąć konsensusu bądź nie udało się zrealizować programu pomocy, doradca Służby Pomocy Młodzieży może przekazać sprawę Prokuraturze. Prokurator w zależności od grożącego niebezpieczeństwa może zdecydować o pozostawieniu sprawy bez biegu, przekazać ją do Sądu ds. Młodzieży w trybie zwyczajnym lub przyśpieszonym.

     

    Jeżeli nienaruszalność fizyczna lub psychiczna małoletniego jest aktualnie i istotnie zagrożona, a osoby posiadające lub wykonujące władzę rodzicielską nad dzieckiem odmawiają pomocy doradcy lub nie wykonują ustalonych środków pomocowych, Sąd ds. Młodzieży może:

     

    • nałożyć na dziecko, jego rodzinę lub bliskich nakaz działania lub wsparcie edukacyjne;
    • w wyjątkowych sytuacjach, tymczasowo umieścić małoletniego poza miejscem dotychczasowego zamieszkania w celu zapewnienia mu leczenia, edukacji i przygotowania zawodowego;
    • zezwolić małoletniemu, który ukończył 16 lat, na samodzielne zamieszkanie lub zamieszkanie pod nadzorem i zameldowanie się w tym miejscu;

     

    Sąd ds. Młodzieży rozpoznaje również środki zaskarżenia dotyczące przyznania lub odmowy przyznania, a także rodzajów przyznanych środków pomocowych.

     

    Od decyzji sędziego Sądu ds. Młodzieży przysługuję odwołanie na ogólnych zasadach.

     

     

     

     

    POMOC RODZINNA W BRUKSELI:

     

    Do młodzieży zamieszkałej lub znajdującej się na terenie Brukseli, zastosowanie ma Rozporządzenie Komisji Wspólnotowej Brukseli z 29 kwietnia 2004 r. odnośnie pomocy dla młodzieży (l’ordonnance de la Commission Communautaire Commune de Bruxelles-Capitale du 29 avril 2004 relative à l’aide à la jeunesse). Rozporządzenie pozwala zainteresowanym skorzystać, według własnego wyboru z dobrowolnej pomocy działającej na podstawie dyrektywy Wspólnoty Francuskiej (Décret du 4 mars 1991) lub Flamandzkiej (Décret du 7 mars 2007). Zwykle decydujące znaczenie ma język oraz związki z określoną Wspólnotą.

     

    Jeżeli pomoc na zasadzie dobrowolności nie została przyjęta lub nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, sprawa może zostać przekazana  prokuratorowi, a następnie do Sądu ds. Młodzieży, który to może zasądzić przymusowe środki pomocowe.

     

    Procedura przed Sądem ds. Młodzieży

    Jeśli Sąd ds. Młodzieży stwierdzi, że zdrowie lub bezpieczeństwo małoletniego jest aktualnie istotnie zagrożone, a pomoc dobrowolna (CBJ lub SAJ) nie została przyjęta lub nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, może zasądzić:

     

    • nałożenie na osoby wykonujące władzę rodzicielską lub opiekę przymus pedagogiczny;
    • nadzór opieki społecznej nad małoletnim, ewentualnie wraz z nałożeniem dodatkowych warunków:
      • regularne uczęszczanie do placówki oświatowej;
      • przestrzeganie zasad przymusu pedagogicznego;
      • regularne spotkania z kompetentnym pracownikiem socjalnym;
    • umieszczenie małoletniego, jego rodziny i/lub jego bliskich pod opieką rodzinną, psychosocjalną, edukacyjną i/lub terapeutyczną;
    • nałożenie na małoletniego, jego rodzinę i/lub bliskich projektu edukacyjnego;
    • obowiązek uczęszczania małoletniego do ośrodka pół-rezydencyjnego (małoletni pozostaje cały tydzień w ośrodku i wraca na weekendy do domu);
    • zezwolenie małoletniemu, który ukończył 16 lat, na samodzielne zamieszkanie lub zamieszkanie pod nadzorem i zameldowanie się w tym miejscu;
    • w nagłym przypadku - umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej;
    • umieszczenie małoletniego w ośrodku obserwacji i/lub orientacji zawodowej;
    • oddanie małoletniego pod opiekę osoby lub rodziny godnej zaufania:
    • w wyjątkowych sytuacjach - tymczasowe umieszczenie małoletniego w odpowiedniej placówce otwartej w celu zapewnienia jego leczenia, kształcenia, wychowania lub przygotowania zawodowego;

     

    Od decyzji sędziego Sądu ds. Młodzieży przysługuję odwołanie na ogólnych zasadach.

     

     

    PODSTAWY PRAWNE:

     

    Walonia:

     

    1. Dekret Wspólnoty Francuskiej z 4 marca 1991 r. dotyczący pomocy młodzieży (Décret de la Communauté française du 4 mars 1991 relatif à l'aide à la jeunesse);
    2. Dekret Wspólnoty Francuskiej z 12 maja 2004 r. odnośnie pomocy nieletnim ofiarom znęcania się(Le décret de la Communauté française du 12 mai 2004 relatif à l’Aide aux enfants victimes de maltraitance).

    Flandria:

     

    1. Dekrety Wspólnoty Flamandzkiej dotyczące specjalnego wsparcia dla młodzieży, ujednolicone 4 kwietnia 1990 r. (décrets de la Communauté flamande relatifs à l'assistance spéciale à la jeunesse coordonnés le 4 avril 1990);

    Bruksela:

     

    1. Pomoc dobrowolna – dekrety Wspólnoty Francuskiej (Décret du 4 mars 1991) i Flamandzkiej (Décret du 7 mars 2007);
    2. Pomoc przymusowa – Rozporządzenie Komisji Wspólnotowej Brukseli z 29 kwietnia 2004 r. odnośnie pomocy dla młodzieży. (l’ordonnance de la Commission Communautaire Commune de Bruxelles-Capitale du 29 avril 2004 relative à l’aide à la jeunesse).

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: